เหตุผลทางวิทยาศาสตร์ที่ดาวเคราะห์ในจักรวาลเป็นทรงกลม
ดาวเคราะห์ เกิดขึ้นมาจากกระบวนการทางธรรมชาติที่ยิ่งใหญ่ของจักรวาล เมื่อก๊าซ ฝุ่น และเศษวัตถุในอวกาศรวมตัวกันภายใต้อิทธิพลของแรงโน้มถ่วง สิ่งที่น่าสนใจคือ เมื่อวัตถุมีมวลมากพอ มันมักจะกลายเป็น “ทรงกลม” เสมอ
นี่คือเหตุผลที่ดาวเคราะห์แทบทุกดวงที่เรารู้จัก รวมถึงโลก ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี หรือแม้แต่ดวงจันทร์ ล้วนมีรูปร่างแบบกลมหรือเกือบกลม แม้จะหมุนรอบตัวเองอยู่ตลอดเวลาก็ตาม
- แรงโน้มถ่วงคือผู้สร้างรูปร่าง “ทรงกลม”
กฎหลักของการก่อตัวดาวเคราะห์คือ “แรงโน้มถ่วง” แรงนี้ทำงานในทิศทางเข้าหาจุดศูนย์กลางมวลเสมอ ดังนั้นเมื่อวัตถุสะสมมวลมากขึ้นเรื่อย ๆ แรงโน้มถ่วงจะดึงให้ส่วนต่าง ๆ ของวัตถุเข้าหาจุดศูนย์กลางอย่างเท่าเทียมกัน รูปร่างเดียวที่แรงสามารถกระจายได้เท่ากันรอบทั้งหมดก็คือ “ทรงกลม”
กล่าวอีกแบบหนึ่ง:ทรงกลมคือรูปร่างที่ช่วยให้แรงโน้มถ่วงทำงานได้สมดุลที่สุด
ถ้าวัตถุมีมวลน้อยมาก เช่น อุกกาบาตหรือดวงจันทร์ขนาดเล็ก แรงโน้มถ่วงของมันไม่มากพอที่จะ “บีบ” ให้รูปร่างกลมได้ จึงมีรูปร่างไม่แน่นอน ขรุขระ หรือเป็นก้อนหินยักษ์ที่มีเหลี่ยมมุม
- แรงโน้มถ่วงทำงานเหมือนกำลังพยายาม “เกลี่ย” ทุกส่วนให้เสมอกัน
ลองจินตนาการถึงการผลักดินหรือทรายให้กองขึ้นเป็นกองสูง ๆ หากแรงผลักเข้าจากทุกทิศทางเท่ากัน มันจะกลายเป็นกองทรงคล้ายทรงกลม โลกและดาวเคราะห์ก็เหมือนกัน เพียงแต่แรงที่ใช้ “ปั้น” ไม่ใช่มือมนุษย์ แต่เป็นแรงโน้มถ่วงมหาศาล
แรงโน้มถ่วงนี้จะทำให้:ส่วนที่ยื่นออกมามากเกินไปถูก “ดึง” ลง ส่วนที่เป็นแอ่งลึกถูก “ดึง” ขึ้น พื้นผิวค่อย ๆ กลายเป็นรูปแบบที่สมดุลที่สุดคือ ทรงกลม
- ทำไมดาวเคราะห์บางดวงจึงไม่กลมอย่างสมบูรณ์?
แม้ดาวเคราะห์จะเป็นทรงกลม แต่ก็ไม่ใช่ทรงกลมสมบูรณ์ 100% นั่นเพราะ **การหมุนรอบตัวเอง** ทำให้เส้นศูนย์สูตรป่องออก เนื่องจากแรงเหวี่ยงหนีศูนย์กลาง เช่น: โลก: เส้นศูนย์สูตรป่องออกเล็กน้อย ทำให้โลก “แบนที่ขั้ว” ดาวพฤหัสบดีและดาวเสาร์: หมุนเร็วมาก จึงป่องจนเห็นได้ชัด ดังนั้นรูปร่างของดาวเคราะห์ที่แท้จริงจึงเรียกว่าOblate Spheroid ทรงกลมที่แบนเล็กน้อย
- ถ้าดาวเคราะห์ไม่กลม จะเกิดอะไรขึ้น?
หากดาวเคราะห์มีรูปร่างแปลกประหลาด เช่น เป็นทรงเหลี่ยมหรือเป็นแท่งยาว แรงโน้มถ่วงจะทำงานไม่สมดุล ทำให้เกิดแรงดึงที่ไม่เท่ากัน ผิวดาวจะเคลื่อนที่ ตกลง แตกหัก หรือทะลายลงเองจนสุดท้ายกลายเป็นทรงกลมอยู่ดี
นี่คือเหตุผลที่ดาวเคราะห์ไม่อาจเป็นรูปร่างอื่นได้ในระยะยาว รูปทรงกลมคือสมดุลที่สมบูรณ์ที่สุดในจักรวาลสำหรับวัตถุขนาดใหญ่
- วัตถุเล็กอย่างอุกกาบาตทำไมถึงไม่กลม?
เพราะมันมีมวลน้อยมาก แรงโน้มถ่วงของมันอ่อนจนไม่สามารถบีบตัวเองให้กลมได้ แรงยึดเหนี่ยวทางกายภาพ (เช่น ความแข็งแรงของหิน) มีมากกว่าแรงโน้มถ่วงของตัวมันเอง สรุปคือ:
วัตถุเล็ก แรงโน้มถ่วงน้อย ไม่ถูกบีบให้กลม
วัตถุใหญ่ เช่น ดาวเคราะห์ แรงโน้มถ่วงมาก กลายเป็นกลมโดยธรรมชาติ
ได้รับการสนับสนุนโดย คาสิโนเวียดนาม